НАСА испраќа робот за спасување на телескопот „Свифт“
НАСА ја започнува првата американска роботизирана мисија за спасување на вселенски телескоп.
Целта е да се спаси опсерваторијата „Нил Герелс Свифт“, која поради постепеното губење на орбитата се соочува со опасност од неконтролирано враќање кон Земјата.
Во рамките на проектот вреден 30 милиони долари, автономно вселенско летало ќе треба да го фати телескопот, да го подигне на повисока орбита и да му овозможи да продолжи со научните истражувања.
Американски стартап ја презеде мисијата
За изведба на сложената операција, НАСА ја ангажираше американската компанија Catalyst Space Technologies.
Нивното роботизирано летало „Линк“, опремено со три роботски раце, ќе биде лансирано од атол на Маршалските Острови со ракета Pegasus, која се ослободува од авион на голема височина.
Од своето лансирање во 2004 година, телескопот „Свифт“ ги следи најмоќните космички експлозии, особено гама-зрачните изблици што настануваат при смртта на масивни ѕвезди.
Сончевата активност ја намалува орбитата
Во последните години телескопот почнал побрзо да губи височина поради засилената сончева активност.
Загревањето на горните слоеви на атмосферата ја зголемило отпорноста на ниската Земјина орбита, што постепено го забавува движењето на „Свифт“ и го принудува да се спушта кон Земјата.
Според НАСА, сличен проблем во иднина би можел да го погоди и легендарниот вселенски телескоп „Хабл“.
Трка со времето
По лансирањето, на вселенскиот брод „Линк“ ќе му бидат потребни околу еден месец за да го достигне телескопот, а потоа уште два месеца за внимателно да ја подигне неговата орбита од сегашните 360 на околу 600 километри над Земјата.
За успешна мисија, телескопот мора да остане над критичната височина од 300 километри.
За да добие дополнително време, НАСА уште во февруари ги исклучи сите научни инструменти на „Свифт“, со што се намали отпорот на атмосферата и се забави неговото спуштање. Недостатокот е што телескопот привремено престана да собира научни податоци.
Робот со три раце
„Линк“ е вселенско летало со големина на мал фрижидер, со соларни панели долги 12 метри и три роботски раце, секоја долга повеќе од еден метар.
Иако „Свифт“ вреди стотици милиони долари, никогаш не бил конструиран за сервисирање или фаќање во орбитата, што ја прави оваа операција исклучително сложена.
Во НАСА признаваат дека успехот не е загарантиран, но оценуваат дека ризикот вреди.
„Никој не веруваше дека ваква мисија е можна. Денес сме многу поблиску до тоа отколку што некој можеше да замисли“, изјави Шон Домагал-Голдман од Одделот за астрофизика на НАСА.
„Свифт“ останува клучен за идните мисии
Според раководителката на научните мисии на НАСА, Ники Фокс, губењето на „Свифт“ би било сериозен удар за астрономските истражувања.
„Ако дозволиме телескопот да изгори во атмосферата, ќе изгубиме важен научен инструмент, а во моментов немаме средства да изградиме негова замена“, изјави Фокс.
Научниците очекуваат дека „Свифт“ ќе има уште поважна улога во иднина, работејќи заедно со „Џејмс Веб“ и идниот „Ненси Грејс Роман“ телескоп. Благодарение на својата способност брзо да се насочи кон новооткриени космички појави, тој би можел да стане првиот инструмент што ќе ги следи најинтересните откритија во универзумот.
Сервисирање на сателити – новата вселенска индустрија
Во компанијата Catalyst Space Technologies оваа мисија не ја гледаат само како спасување на еден телескоп, туку како почеток на нова ера во одржувањето на вселенската инфраструктура.
Нивниот следен роботски систем, чие прво лансирање е планирано за следната година, ќе може да сервисира сателити во геостационарна орбита, на височина од речиси 36.000 километри над Земјата.
Извршниот директор Гонхи Ли предвидува иднина во која стотици автономни роботи ќе работат во орбитата, поправајќи и преместувајќи сателити, дополнувајќи ги со гориво и учествувајќи во изградба на соларни електрани и други вселенски платформи.
Доколку мисијата за спасување на „Свифт“ биде успешна, следниот голем проект на НАСА би можел да биде продолжување на работниот век на легендарниот телескоп „Хабл“. Според сегашните планови, таква роботизирана мисија би можела да се реализира веќе во 2028 година.