Склоноста кон конфликт, лутина, неможноста да се контролираат емоциите се симптоми на траума и луѓето кои ги имаат секогаш треба да ги прашаме што доживеале во минатото.
Мал број генерации го поминале она низ што минуваат денешните генерации. Да се доживее војна, финансиски кризи, потоа пандемија која сеела смрт и радикално го промени начинот на живот и ја загрозила егзистенцијата, потоа разорни земјотреси, па уште една војна во не толку далечно соседство што ја зафаќа целата планета – е исклучително тешко.
Количеството на овие напорни и застрашувачки настани може да совлада некои од нас и да го загрози нашето психофизичко здравје. Згора на тоа, многумина лично ќе преживеат трауматични моменти со кои ќе биде тешко да се справат без водство.
Смрт, несреќи, егзистенцијални кризи, болести – сето тоа може да влијае да доживееме траума. Имено, траумата не е настан што нѝ се случил, траумата е невролошко-психолошка реакција на тој настан што може да го зафати речиси секој телесен систем, а кај различни луѓе може да биде со различен интензитет.
Општество свесно за траумата
Малкумина од нас имаат општа едукација да знаат како да ги препознаваат симптомите на траумата, повеќето во себе ја носат програмата дека треба да ги стиснеме забите и да го преживееме она што нѝ се случува, што пак го зголемува ризикот од тешки последици.
Сепак, оваа парадигма се менува во светот и се повеќе земји ги едуцираат своите служби за последиците од траумата како дел од нивните национални политики и на тој начин создаваат таканаречено „општество свесно за траумата“.
Овој концепт вклучува едукација на сите релевантни јавни служби од медицинските установи, училишниот систем, социјалните институции и центрите за социјална грижа до здруженијата за тоа како да препознаат дека некој е трауматизиран, како да се едуцира тоа лице и кои алатки да се користат за да му се помогне на засегнатото лице истото да почувствува олеснување, наместо симптомите да ескалираат и да заврши на психијатриско лекување или, уште полошо, во затворскиот систем.
Имено, последиците и симптомите на траумата можат да бидат различни и навидум целосно неповрзани со првичниот настан. Ниту, пак, самата личност не мора да поврзе дека нејзините емоционални, ментални и психосоматски реакции можат да бидат симптом на она што го доживеала, а тоа било застрашувачко и поразително. Ние самите сме сведоци во вестите на многу ескалации и несреќни завршетоци на луѓе кои биле трауматизирани во коренот на нивните тешкотии.
Соодветни терапии
На пример, луѓето кои доживеале напади, злоупотреба, несреќи или биле во животозагрозувачка ситуација може да развијат раздразливост, изливи на гнев, да станат конфликтни и да имаат проблеми кога некој друг ќе ја преземе контролата. За да го контролираат стравот, анксиозноста и реактивноста што произлегуваат од заканувачките искуства што ги имале, тие може да станат зависни од алкохол и дрога.
Ако го знаеме ова, а службите на свесните западни општества го знаат тоа, сè повеќе и повеќе, околината нема да го осуди нивното однесување, туку ќе им помогне да се справат со тоа, ќе ги упати на соодветни терапии за трауматски искуства и техники за управување со емоции.
Многу злоупотребени деца, на пример, имаат поголема веројатност да постигнат подобри резултати на училиште бидејќи добиваат поддршка во справувањето со деструктивното однесување како резултат на траума и луѓето кои завршуваат во медицинскиот систем поради симптоми, поефикасна здравствена заштита која се однесува на коренот на проблемот.
Доживувањето на траума и подоцна справувањето со последиците е многу почесто отколку што мислиме. Живееме во земја каде што има многу ветерани и поранешни бегалци, и токму во овие две групи најчесто се јавува PTSP.
Во овие две групи присутен е со зачестеност од 25% до 50%. Во општата популација, дури 9% од луѓето ќе доживеат посттрауматско стресно нарушување поради некое трауматско искуство.
Затоа, на целото општество му е потребна свеста дека страдањата не се манифестираат само на прифатливи начини, туку и оние кои нè вознемируваат, но за среќа, доколку правилно се утврдат причините, може да се третираат.