Нашиот Сончев систем можеби некогаш бил дом на уште една планета, која одамна исчезнала. Според ново истражување, станува збор за древен свет кој можел да достигне големина речиси како Марс, а за неговото постоење денес сведочат само неколку фрагменти што по среќа завршиле на Земјата.
Траги од исчезнат свет стари 4,56 милијарди години
Во најраните денови на Сончевиот систем, пред околу 4,56 милијарди години, планетите и помалите небесни тела постојано се судирале во хаотична космичка средина. Научниците сега сметаат дека во тој период постоел таканаречен „планетарен ембрион“, со големина меѓу Месечината и Марс.
„Самата помисла дека некогаш постоел свет со вакви димензии е неверојатна. За неговото постоење знаеме само затоа што неколку негови фрагменти случајно стигнале до Земјата“, изјави Арон Бел, експериментален петролог од Универзитетот во Колорадо Болдер и главен автор на студијата.
Клучот се криел во метеорит од Сахара
Новите сознанија произлегуваат од метеоритот NWA 12774, тежок само половина килограм, кој беше пронајден во пустината Сахара во 2019 година.
Овој редок вселенски камен припаѓа на групата ангрити – исклучително стари магматски карпи, кои сочинуваат само 0,09 проценти од сите метеорити пронајдени на Земјата. Тие настанале само неколку милиони години по формирањето на Сончевиот систем.
Научниците сметаат дека ангритите потекнуваат од распаднато матично тело, познато како APB (Angrite Parent Body), но неговата вистинска големина со години е предмет на дебата.
Астероид или вистинска планета?
Дел од истражувачите претпоставуваа дека APB бил астероид со дијаметар до 200 километри, сличен на Веста, вториот најголем објект во главниот астероиден појас.
Сепак, новите анализи покажуваат дека неговата внатрешност била изложена на многу висок притисок, што укажува на значително помасивно тело.
„Материјалите од кои се формирало матичното тело на ангритите се многу различни од оние на Земјата и Марс, што укажува на посебен еволутивен пат во раната историја на Сончевиот систем“, објаснува Бел.
Големина речиси како Марс
Со помош на електронски микросонди и нов геобарометриски модел, истражувачите откриле кристали кои можат да се формираат само под висок притисок.
Според пресметките, древното тело имало минимален радиус од околу 1.000 километри. Но, зачуваноста на кристалите укажува дека неговата вистинска големина можела да биде многу поголема.
Научниците проценуваат дека APB можел да има радиус од околу 1.800 километри – нешто поголем од Месечината – па сè до 3.300 километри, што го прави само малку помал од Марс.
Како исчезнала древната планета?
Судбината на овој антички свет сè уште е мистерија. Некои теории сугерираат дека младиот и нестабилен Јупитер можеби одиграл клучна улога во неговото уништување.
Можно е планетата да била разорена во огромен судир или да била распарчена под влијание на силни гравитациски сили, а нејзините остатоци да се расфрлале низ Сончевиот систем.
Истражувачите веруваат дека слични траги од други исчезнати протопланети можеби сè уште се кријат во метеоритите што се чуваат во лаборатории ширум светот.
„Постојат многу метеорити кои сè уште не се детално проучени, па сосема е можно да откриеме и други изгубени светови за кои денес не знаеме ништо“, заклучува Арон Бел.
Резултатите од истражувањето се објавени во научното списание „Earth and Planetary Science Letters“.