Веќе ги имаме сите алатки што ни се потребни за да го претвориме ковидот во безопасна болест што е можно поскоро, но неправилно ги користиме веќе 24 месеци.
Коронавирусот ќе остане со нас засекогаш, но порано или подоцна, ковидот ќе исчезне, се согласуваат експертите. Но, клучното прашање е дали тоа ќе биде порано или подоцна.
„Вирусот ќе се прошири и кај внуците на нашите внуци, но ковидот, болеста, ќе замине во историјата бидејќи инфекцијата ќе се претвори во само една од причините за настинката“. истакнува за CNN, Paul Hunter, професор по медицина на Универзитетот во Источна Англија.
И по 24 месеци, ние ги користиме алатките погрешно
Веќе ги имаме сите потребни алатки за да го претвориме ковидот во безопасна болест, од вакцини до следење контакти, од генетска анализа до рестриктивни мерки, но експертите предупредуваат дека не ги користиме правилно и по 24 месеци.
„Како свет, не се справуваме добро со глобалната катастрофа; немаме инфраструктура, лидерство или одговорност“, рече Andrea Taylor, помошник директор на Глобалниот здравствен институт Duke.
Некои земји можеби ја спречиле епидемијата подобро од другите, но за да се стави крај на епидемијата што е можно поскоро, треба да го промениме нашиот пристап.
Ги трпиме последиците од националниот пристап
„Веднаш знаевме што ќе се случи ако ѝ пристапиме на пандемијата на национално ниво, а сепак го направивме тоа“, рече тој, објаснувајќи дека глобалната пандемија мора да се бори на глобално ниво.
Главна алатка за ставање крај на пандемијата е вакцината, а баш кај неа најочигледно е колку националните разлики ја продолжуваат пандемијата.
„Колку повеќе луѓе се инфицираат, вакцинираат и повторно се инфицираат, толку болеста станува послаба поради стекнатиот имунитет“, вели проф. Hunter.
Поради тоа, посочува, е важно да се вакцинираат што повеќе луѓе, онолку пати колку што е потребно.
Вирусот ќе циркулира, но ќе прави се помалку штета
“Целта е да се постигне широка имунизација. Едно од сценаријата е вирусот да продолжи да циркулира, но не би правел штета”, изјави Roberto Burioni, професор по микробиологија и вирусологија на Универзитетот во San Raffaele во Милано.
Но, високата фрагментација на една земја значи малку за спречување на глобалната епидемија. Појавата на омикрони во субсахарска Африка покажа колку е клучно да се вакцинираат дури и посиромашните земји.
Според СЗО, во посиромашните земји помалку од осум отсто од населението ја примило првата доза, додека во САД и ЕУ процентот е околу 70 отсто. Последиците се очигледни – сите проблематични соеви потекнуваат од места со ниска вакцинација каде што беснеела короната – од алфа соеви во Британија минатиот декември, преку индиската делта, до омикрон во Африка.
Фатална нееднаквост
„Најдобар начин да се биде себичен денес е да се биде несебичен. Морате да обезбедите вакцина за целиот свет“, рече Burloni.
Но, решението не е толку едноставно како што звучи, ниту може да се сфати дека богатите земји донираат вишок вакцини.
Програмата за дистрибуција на вакцини на ОН доби 25 отсто помалку вакцини од планираното, но далеку поголем проблем е динамиката.
„Во моментов, сиромашните земји или се гушат во вакцината или гладуваат – не добиваат ништо три месеци, а потоа добиваат милион дози одеднаш. Залихите мора да пристигнуваат со предвидливо темпо на кое може да се потпрете“, рече Taylor.
Би било невозможно да се организира хаотична дистрибуција на вакцини дури и во далеку развиените земји, а камоли кај сиромашните без речиси никаква инфраструктура.
„Дали вакцинација пред истечен рок на вакцината“
Michael Head, научен соработник на Универзитетот во Southampton, ја посочува GANA како пример. Повеќето од вакцините кои пристигнале во земјава преку програмата на ОН биле при крај на рокот на траење и не дошле со потребната опрема како замрзнувачи. Затоа сè повеќе експерти повикуваат на производство на вакцини во Африка и дека донациите на треба да бидат придружени со финансиски инјекции и/или соодветна опрема.
Дополнителен проблем се антиваксерите. Земјите во Африка го следат она што се случува во Европа и САД, а отпор према вакцината има кај нив. Но, најмногу од сè, недостига глобално лидерство во борбата против епидемијата.
„Го гледаме истото во борбата против глобалното затоплување – имаме лидери кои се лидери на нивните земји, но немаме глобални власти. Ние немаме глобален систем на одговорност“. – истакнува Taylor.
Глобалната координација е клучна
Националните мерки се сè уште важни и клучни бидејќи пандемијата се приближува кон својата завршна фаза, затоа што брановите ќе ги погодат земјите во различни периоди, а истото важи и за секој поединец.
„Како поединци, мораме да се заштитиме себеси и луѓето околу нас преку вакцинација, социјална дистанца и маски“, рече Ana Garcia, професор по јавно здравје на Универзитетот во Валенсија.
Токму Шпанија ја задржа мерката за носење маски, и покрај високата покриеност со вакцинација. Но, за конечниот крај на пандемијата, глобалната координација е клучна.
„За глобализацијата се зборува долго време од перспектива на финансии, трговија и туризам. Оваа пандемија делува како тест – бара од нас да почнеме да дејствуваме како глобален свет“, додаде Garcia.
Опасна изолација на оние кои го прават она што е потребно
Иако многумина се согласуваат, а овие зборови ги повторуваат светските лидери, тие го прават токму спротивното. Првата реакција на појавата на омиркон биле забраната на летови. Покрај тоа што мерката се покажа како доста пропустлива, поголем проблем е што африканските земји се казнуваат за одговорно постапување – пријавиле нов вид, потенцијално опасен.
„Постои оправдан ризик дека следниот пат ќе ги обесхрабриме другите да го сторат истото“, рече Taylor. „И тоа сигурно ќе биде следниот пат“, заклучува тој.
Решението е едноставно, посочуваат тие. Меѓународен договор со јасни протоколи и систем на одговорност за пандемијата. Но, истата работа со децении повикува во борбата против глобалното затоплување, а сите договори сè уште се паѓаат поради спротивставени национални интереси.