Европа се соочува со рекордно високи температури уште од мај, а експертите предупредуваат дека континентот станува еден од најбрзо затоплувачките региони на планетата.
Додека силни топлотни бранови ги зафатија Велика Британија, Франција и други европски земји, научниците објаснуваат дека Европа денес се затоплува речиси двојно побрзо од глобалниот просек, што екстремните горештини ги прави сè почеста појава.
Рекордни температури низ Европа
Во текот на неделава, повеќе европски држави забележаа историски високи температури за месец мај.
Во Велика Британија, Ирска и Франција беа урнати температурни рекорди, а метеоролозите предупредуваат дека топлотниот бран може дополнително да се интензивира во наредните денови.
Според експертите, главната причина е таканаречената „топлинска купола“ — маса на исклучително топол воздух од Северна Африка, заробена под силен систем со висок воздушен притисок над западна Европа.
Ваквите временски услови носат температури кои вообичаено се карактеристични за средината на летото.
Европа се загрева побрзо од глобалниот просек
Податоците на Европската служба „Коперник“ покажуваат дека просечната температура на Земјата денес е околу 1,4 степени Целзиусови повисока во споредба со прединдустрискиот период од 1850 до 1900 година.
Но, Европа се затопли значително повеќе — дури за 2,4 степени.
Истражувачот за климатски промени и екстремни временски услови Бен Кларк од Империјал колеџ во Лондон за АФП изјавил дека најголемиот дел од дополнителната топлина е директно поврзан со емисиите на стакленички гасови предизвикани од човековата активност и употребата на фосилни горива.
Почести топлотни бранови поради промените во атмосферата
Експертите посочуваат дека значајна улога имаат и промените во атмосферската циркулација.
Во последните децении, системите со висок притисок, кои носат стабилно, суво и многу топло време, станале сè почести низ Европа.
Директорот на „Коперник“, Карло Буонтемпо, за АФП изјавил дека антициклонските услови, особено во летниот период, денес се јавуваат многу почесто отколку пред 20 или 30 години.
Овие системи често се нарекуваат „блокирачки максимуми“ бидејќи остануваат над истата област подолг период, спречувајќи навлегување на посвеж воздух и промена на времето.
Професорката по географија Мери Бурк од колеџот Тринити во Даблин објаснува дека ваквите услови создаваат ведро небо и сув, топол воздух кој дополнително се загрева од површината на земјата.
Арктикот дополнително го забрзува затоплувањето
Научниците предупредуваат дека брзото затоплување на Арктикот директно влијае и врз Европа.
„Европа е тесно поврзана со Арктикот, кој се затоплува многу побрзо од остатокот од светот“, изјавил Кларк.
Според податоците на „Коперник“, Арктикот денес е околу 3,2 степени Целзиусови потопол во однос на прединдустрискиот период.
Експертите велат дека значаен фактор е таканаречениот „албедо ефект“. Снегот и мразот природно ја рефлектираат сончевата светлина назад во вселената, но со нивното топење се откриваат потемни површини кои апсорбираат многу повеќе топлина.
„Колку повеќе се топи мразот, толку повеќе топлина се апсорбира, што дополнително го забрзува загревањето“, објаснува Кларк.
Помалку снег и почист воздух – дополнителни фактори
Буонтемпо предупредува дека Европа бележи и значително намалување на снежната покривка во зимските месеци.
Региони кои порано редовно имаа долги периоди со температури под нулата, денес сè поретко се соочуваат со такви услови.
Недостатокот на снег значи дека темната почва останува изложена и апсорбира повеќе сончева енергија, што дополнително го поттикнува затоплувањето.
Дополнителен фактор е и намалувањето на загадувањето на воздухот. Од 1980-тите наваму, емисиите на аеросоли — ситни честички кои делумно ја рефлектираат сончевата светлина — значително се намалени.
Иако ова е позитивно за здравјето на луѓето, научниците предупредуваат дека помалку аеросоли значи и повеќе сончева енергија што стигнува до површината на Земјата, пренесува ScienceAlert.
Некои региони се загреваат драматично брзо
Според „Коперник“, источна, југоисточна и делови од централна Европа, како и Алпите, се затоплуваат со темпо од 0,5 до 1 степен Целзиусов по деценија во последните 30 години.
Во западна Европа и скандинавските земји, затоплувањето е нешто побавно, меѓу 0,2 и 0,5 степени по деценија.
Особено алармантна е состојбата на норвешкиот арктички архипелаг Свалбард, кој се смета за едно од местата што најбрзо се затоплуваат на планетата.