Франција издејствувала укинување на санкциите по преговори зад затворени врати, додека Украина ја оцени одлуката како „срамна и неоправдана“
Европската Унија постигнала договор за отстранување на двајца од најбогатите руски бизнисмени – Алишер Усманов и Михаил Фридман – од листата на лица опфатени со санкции, објави „Политико“, повикувајќи се на петмина европски дипломати.
Со оваа одлука, Усманов и Фридман би можеле повторно да добијат можност да управуваат со своите деловни интереси и имот на територијата на ЕУ.
Договорот бил постигнат во вторникот, по повеќедневни тензични разговори меѓу земјите членки. Франција повеќе од една недела го блокирала продолжувањето на целокупната европска рамка за индивидуални санкции, со што се создала опасност да престанат да важат околу 3.000 санкциски решенија доколку навреме не бидат обновени.
Преговорите во понеделникот вечерта завршиле без договор, откако балтичките земји првично одбиле да го поддржат предлогот.
Франција се повикала на националната безбедност
Париз на почетокот од месецот започнал дипломатска иницијатива за укинување на санкциите против Усманов, милијардер со деловни интереси во рударството и телекомуникациите. Француските власти како образложение навеле „конкретно прашање од националната безбедност“, без да соопштат повеќе детали.
Франција, исто така, истакнала дека сака позитивно да одговори на барањата на одредени меѓународни партнери поврзани со случајот на Усманов.
Луксембург, пак, подолго време барал од санкциската листа да биде избришан банкарскиот магнат Михаил Фридман. Тој води судска постапка против земјата, барајќи пристап до имотот што му бил замрзнат од властите на Големото Војводство.
Нордиските и балтичките држави предупредувале дека ваквиот потег може да го загрози кредибилитетот на целата санкциска политика и да ги поттикне останатите земји членки да бараат исклучоци во согласност со сопствените интереси.
Пресвртот настапил откако Латвија, која била најгласен противник на предлогот, се согласила да биде воздржана.
Како дел од постигнатиот компромис, актуелната листа на санкционирани лица треба да биде „замрзната“ во следните три години, со што нова посериозна расправа за нејзиниот состав практично би била одложена до 2029 година.
„Работата е завршена. Прашањето е што добија балтичките земји за возврат“, изјавил еден од дипломатите.
Латвија го брани компромисот
Латвискиот премиер Андрис Кулбергс го бранеше повлекувањето на Рига, нагласувајќи дека земјата ќе продолжи да се залага за воведување дополнителни санкции против Русија.
Тој посочи дека Латвија била единствената земја членка на ЕУ која до самиот крај се спротивставувала на отстранувањето на, како што ги нарече, „политички мотивирани лица“ од индивидуалната санкциска листа.
Истовремено, Кулбергс откри дека францускиот претседател Емануел Макрон се согласил да започне разговори за приклучување на Латвија кон француската иницијатива за нуклеарно одвраќање.
Макрон, според латвискиот премиер, се обврзал и на зајакнување на француското воено присуство во Латвија, особено во областа на противвоздушната одбрана.
„Таквата определба ќе ја зајакне не само безбедноста на Латвија, туку и на целото источно крило на НАТО“, изјави Кулбергс.
Францускиот министер за европски прашања Бенжамен Адад го оцени постигнатиот договор како потврда на европското единство.
„Одржуваме силен и единствен фронт во однос на санкциите против Русија. Земјите членки имаат различни прашања од националната безбедност што мора да ги земат предвид, но најважно е што повторно ги покажавме нашето единство и решителноста да продолжиме со економскиот притисок врз Русија поради нејзината агресивна војна“, изјави Адад за „Политико“.
Украина: Одлуката е срамна и неоправдана
Одлуката предизвика остри реакции во Киев. Украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха го оцени отстранувањето на Усманов и Фридман од санкциската листа како „срамно и неоправдано“.
„Москва слави затоа што го доби она што го посакуваше: чувство на неказнивост, понижување на Европската Унија и поделби меѓу Европејците“, напиша Сибиха на платформата „Икс“.
Според информациите на „Фајненшл тајмс“, укинувањето на санкциите е дел од поширок договор што би можел да доведе до ослободување француски државјани кои се наоѓаат во притвор во Азербејџан.
Франција во последниот период значително го засили своето присуство во Јужен Кавказ, поддржувајќи ја Ерменија, проевропска демократија која со децении е во конфликт со Азербејџан.
Стравување од опасен преседан
Дел од европските политичари предупредуваат дека ваквиот договор би можел да создаде опасен преседан и да ги претвори санкциите во средство за политичко пазарење.
Латвискиот европратеник Рихардс Колс, член на Комисијата за надворешни работи на Европскиот парламент, изјави дека Франција има право и обврска да се бори за ослободување на своите државјани, но дека цената за тоа не смее да биде олеснување на санкциите за руски олигарх поврзан со режимот на Владимир Путин.
Шведската министерка за надворешни работи Марија Малмер Стенергард, исто така, изрази жалење поради одлуката.
„Санкциите се клучен дел од одговорот на ЕУ на руската агресивна војна против Украина. Потребно е да го зголемиме притисокот врз Русија и да ја засилиме поддршката за Украина“, порача таа.
Украинскиот министер Сибиха ги повика земјите членки самостојно да воведат национални санкции против Усманов и Фридман.
„Сè уште постои начин да се расипе славењето во Москва. Ги повикувам сите земји членки на ЕУ веднаш да објават дека ќе воведат сопствени национални санкции против овие две лица“, напиша тој.
Латвискиот премиер најави дека неговата земја ќе постапи токму така и дека ќе ги употреби сите расположливи правни инструменти за да спречи ослободување на парите и економските ресурси на Усманов и Фридман во Латвија.
Недостиг од информации за земјите членки
Неколку земји зад затворени врати изразиле незадоволство поради тоа што на состанокот на Комитетот на постојаните претставници на ЕУ – КОРЕПЕР, не биле доставени подетални информации за француското барање.
„На амбасадорите им беше кажано дека постојат причини поврзани со националната безбедност. КОРЕПЕР не е местото на кое таквите прашања можат детално да се разгледуваат“, изјавил висок француски дипломат.
Според него, земјите членки уште една недела претходно биле информирани дека дополнителни објаснувања можат да добијат преку соодветните безбедносни и дипломатски канали.
Усманов постојано негира дека ја поддржува руската воена агресија, одбива да биде нарекуван олигарх и подолго време води кампања за негово отстранување од санкциската листа. Фридман, исто така, тврди дека замрзнувањето и одземањето на неговиот имот се незаконски.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски, на прес-конференција во Обединетите нации во Њујорк, испрати порака дека Украина нема да се откаже од барањето двајцата повторно да бидат санкционирани.
„Можеби овие двајца олигарси денес се многу среќни. Но, тие не ме познаваат. Повторно ќе дојдам во Европа со истите имиња“, изјави Зеленски.
Извор: „Политико“