Раните знаци на Алцхајмеровата болест можеби се кријат не во тоа што го кажуваме, туку во начинот на кој зборуваме.
Нови истражувања укажуваат дека темпото на говорот може да биде клучен индикатор за рано откривање на когнитивен пад.
Студија од 2023 година на Универзитетот во Торонто покажува дека со стареењето, начинот на изразување станува поважен од самата содржина на кажаното. Истражувачите заклучуваат дека побавниот говор може да сигнализира промени во мозочните функции.
Темпото открива повеќе од зборовите
„Промените во брзината на говорот директно ги одразуваат промените во мозокот“, вели когнитивниот невронаучник Џед Мелцер. Според него, мерењето на темпото на говор треба да стане дел од стандардните когнитивни тестови, бидејќи може да помогне во побрза и порана дијагноза.
Истражувањето опфатило 125 испитаници на возраст од 18 до 90 години, кои биле тестирани преку опишување сцени и задачи со препознавање зборови. Резултатите покажале дека лицата со побрз природен говор побрзо ги извршувале и когнитивните задачи.
Забавена обработка – клучен фактор
Наодите се совпаѓаат со таканаречената „теорија за брзина на обработка“, според која когнитивниот пад не е поврзан само со меморијата, туку со општо забавување на менталните процеси.
Постарите лица, покажува анализата, почесто прават паузи во говорот, користат изрази како „ах“ и „хм“ и имаат забележително побавно темпо на изразување.
Вештачката интелигенција веќе препознава обрасци
Дополнително, современи алгоритми за вештачка интелигенција анализираат говорни обрасци и веќе постигнуваат точност од околу 78,5 проценти во предвидување на Алцхајмерова болест.
Експертите сметаат дека ова отвора нови можности за неинвазивна и достапна дијагностика преку секојдневниот говор.
Врска со мозочните промени
Други истражувања покажуваат дека побавниот говор и подолгите паузи се поврзани со присуството на амилоидни плаки и тау протеин – главни биолошки обележја на Алцхајмеровата болест.
Студија на Универзитетот Стенфорд од 2024 година утврдила дека лицата со повисоко ниво на тау протеин зборуваат побавно и прават подолги паузи, иако сè уште можат точно да одговараат на тестовите за меморија.
Нова алатка за рана дијагноза
Овие откритија укажуваат дека анализата на говорот може да открие суптилни промени во мозокот уште пред да се појават очигледни симптоми.
Сепак, научниците предупредуваат дека се потребни долгорочни истражувања за да се потврди дали овие показатели навистина водат до развој на деменција.
Иако не секој со рани биолошки промени ќе развие Алцхајмер, научната заедница сè повеќе се приближува кон разбирање на тоа како човечкиот говор може да стане прозорец кон здравјето на мозокот.